Jerzy Marian Donimirski-Brochwicz


 

Ludzie pierwszych lat niepodległości Leszna

 

DONIMIRSKI-BROCHWICZ Jerzy Marian (1897-1939), rolnik, poseł, działacz gospodarczy i spółdzielczy. Urodził się 10 VIII 1897 w Tylicach k. Torunia, w patriotycznej ziemiańskiej rodzinie Bolesława i Zofii z Działowskich. Miał brata Jana i 2 siostry. Do szkół elementarnych uczęszczał w Byd­goszczy, gimnazjum ukończył w Berlinie. W Grudziądzu służył w pruskiej kawalerii, gdzie uzyskał stopień podporucznika. Był jednym z organizatorów Polskiej Organiza­cji Wojskowej na Pomorzu. W listopadzie 1918, z chwilą ustanowienia naczelników powiatowych w miastach Pomorza, zosta) naczelnikiem Grudziądza. Rozpoczął wte­dy rejestrację żołnierzy Polaków z miasta i okolicy, za co został w 1919 aresztowany przez Niemców i osadzony w grudziądzkiej fortecy, gdzie przebywał przez 4 miesiące. Po zwolnieniu zgłosił się do 17 Pułku Uła­nów Wielkopolskich w Gnieźnie, gdzie przez krótki czas był adiu­tantem VII Brygady Jazdy, a następnie do­wódcą szwadronu. Uczestniczył w zajmo­waniu Pomorza oraz w wojnie 1920 na froncie litewsko-białoruskim i ofensywie na Kijów. W 1923 wraz z pułkiem, został prze­niesiony do Leszna. W wojsku służył do 1924, osiągając stopień rotmistrza. W 1924 osiedlił się w Gołanicach k. Święciechowy i podjął energiczną działalność organizacyj­ną w kółkach rolniczych, spółdzielczości wiejskiej i samorządzie powiatu leszczyń­skiego. Wkrótce powierzono mu funkcję pa­trona na rejon Leszno-Zachód, a następ­nie prezesa powiatowego. Nie mogąc doprowadzić do spolonizowania Molkereige-nossenschaft w Lesznie (Niemieckiej Spółdzielni Mleczarskiej przy ul. Lipowej 6), pod­jął wraz z grupą rolników - Polaków starania o założenie polskiej spółdzielni mleczar­skiej w Lesznie (Rolniczej Spółdzielni Mleczarskiej). 13 IV 1929 odbyło się zebranie założycielskie członków, a 1 XII 1929 uruchomiono przerób mleka. D. powierzono funkcję prezesa zarządu, którą pełnił do 31 VIII 1939. Jednocześnie prezesował radzie nadzorczej Spółdzielni „Rolnik" w Lesznie i był członkiem rady nadzorczej Cukrowni w Gostyniu. Był też członkiem sejmiku i Wy­działu Powiatowego w Lesznie, od 1935 posłem na Sejm. Wykazywał dużą aktyw­ność w zdobywaniu środków finansowych, przeznaczonych na powołanie i rozwój polskich jednostek spółdzielczych. Był zwolen­nikiem i członkiem Narodowej Demokracji. W Gołanicach gościł wielu wybitnych Pola­ków tej orientacji politycznej. Był odznaczo­ny Krzyżem Niepodległości i Medalem za Wojnę 1920. Działalność polityczno-gospodarcza na ówczesnym pograniczu nie mo­gła pozostać niezauważona. W początkach listopada 1939 został aresztowany i 25 XI 1939 rozstrzelany przez Niemców w For­cie VII w Poznaniu. Zwłok nie wydano ro­dzinie. Związek małżeński zawarł 23 VIII 1924 z Heleną z Bojanowskich, dziedzicz­ką Gołanic. Małżeństwo miało dwóch sy­nów: Edwarda (ur. 1925) i Witolda (ur. 1928).

Donimirski B.: Księga Pamiątkowa Dziesięciolecia Po­morza, Toruń 1930 s.1-3; Łoza S., Czy wiesz Kto to jest, Warszawa 1938; Bojanowski J., Przeminęło i nie wróci, Gozdnica 1997; -Inf. i dokumenty Heleny Donimirskiej.

Zbigniew Gryczka

Źródło; Przyjaciel Ludu nr 1 2002

POWRÓT