Adam Ruszczyński


 

Ludzie pierwszych lat niepodległości Leszna

 

RUSZCZYŃSKI Adam (1875-1932), prawnik, działacz narodowy i społeczny. Urodził się 19 XII w Łabiszynie (pow. Szubin) jako syn Józefa, rządcy ziemskiego i Heleny z Grąbczewskich. Uczeń GMM w Poznaniu i gimnazjum w Bydgoszczy, gdzie zdał maturę w 1895. Był członkiem TTZ, u niego odbywały się tajne lekcje i zebrania, przechowywana była bi­blioteka towarzystwa Ukończył studia prawnicze we Wro­cławiu i Berlinie W 1896-7 był prezesem Akademickiego Koła Polskiego „Concordia" we Wrocławiu. W 1898 zdał egzamin referendariuszowski. a w 1903 otworzył kance­larię adwokacką w Lesznie Od 1905 włą­czył się działania niepodległościowe. Na­leżał do tajnej narodowodemokratycznej or­ganizacji Ligi Narodowa i „Straży", w której był starosta na pow. leszczyński. Wspierał działalność konspiracyjnego koła naukowe­go TTZ w gimnazjum leszczyńskim. Prze­chowywał, liczącą około 200 tomów, biblio­tekę organizacji. W domu R. obchodzono 100-lecie śmierci ks. J. Poniatowskiego i 50-lecie powstania styczniowego. W 1908 współzałożył i prezesował Kołu Śpiewacze­mu „Dembiński" w Lesznie. Był w 1909 wśród założycieli Towarzystwa Polskich Ka­tolickich Terminatorów, które dało początek klubowi sportowemu „Polonia" i zastępcą prezesa Towarzystwa Przemysłowców Pol­skich. Jako członek zarządu uczestniczył w wiecach i agitacji narodowej, organizo­wanych przez powołany w 1912 polski Wyborczy Komitet Powiatowy. Był inicjato­rem utworzonego w październiku 1918 i członkiem Tajnego Komitetu Narodowego, od listopada przewodniczącym Tajnego Ko­mitetu Obywatelskiego i prezesem Komi­tetu Wykonawczego Rady Ludowej na po­wiat i miasto Leszno. Nie dopuścił do funk­cjonowania w Lesznie tylko niemieckiej Straży Obywatelskiej i w grudniu 1918 zorganizował polską Straż Ludową. Był jednym z 8 delegatów wybranych z Lesznie na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu. 6 l 1919 został aresztowany przez niemieckie władze woj­skowe, wraz z innymi członkami Rady Lu­dowej. Mimo interwencji w Berlinie był in­ternowany do 5 VIII 1919 w Głogowie i Ża­ganiu. W styczniu 1919 zapoczątkował organizację polskiego sądownictwa, obejmu­jąc stanowisko pierwszego prezesa Sądu Okręgowego w Lesznie, któremu podlega­ły sady powiatowe w Lesznie, Rawiczu. Bojanowie, Jutrosinie, Gostyniu, Kościanie, Wolsztynie i Śmigłu. W 1922 kandydował z listy prawicowego Chrześcijańskiego Związku Chrześcijańskiego w wyborach do Sejmu, ale mandatu poselskiego nie uzy­skał. Pracę zawodową łączył z działalno­ścią społeczno-kulturalną. W maju 1923 wybrany został marszałkiem IV Zjazdu Ka­tolickiego w Lesznie. Reżyserował sztuki teatralne i widowiska sceniczne, wystawia­ne przez członków Towarzystwa Przemy­słowców Polskich. Z jego inicjatywy zało­żono w 1923 Ogród Powiatowy im. Tade­usza Sobeskiego. W 1924 przeniósł się do Torunia, gdzie do 1929 był prezesem Sądu Apelacyjnego. Zmarł w Poznaniu w 1932. Był odznaczony Orderem Odrodzenia Pol­ski. W 1945 jego imieniem nazwano jedną z ulic w Lesznie.

Świderski B., Ilustrowany opis Leszna i ziemi leszczyń­skiej, Leszno 1928 s.36, 50, 54, 64-6, 70, 73-4, 96, 99, 102,109,239-40; tenże: Praca narodowa i Towarzystwo Przemysłowców Polskich w przedwojennym Lesznie, Leszno 1937 s.25-33; Karpiński B., 10-lecie Leszna, Leszno 1930 s.18, 26; Ziemia leszczyńska, red. Dere-siewicz J., Poznań 1966, s.240-2, Komolka M., Sierpow-ski S., Leszno zarys dziejów, Poznań 1987 s.135, 146; Kalendarium miasta Leszna, red. Piwoń A., Leszno 1996 s.60, 86; Historia Leszna, red. Topolski J., Leszno 1997 s.171, 174,213, 217, 220,223; Smoluchowski Z. .Kroni­ka amatorskiego ruchu artystycznego w Leszczyńskiem 1900-1970, MBPL mps. sygn. 6703, s.192-195; Konspi­racyjny ruch niepodległościowy uczniów gimnazjum w Lesznie, mps. Poznań 1971 s.11; Stępczak D., Chmie-iowska A., Alkiewtcz J. Informator do nazw ulic miasta Leszna, Leszno 1984 s.41; Chojnacki F.. Pobyt w obozie jenieckim w Żaganiu w 1919 roku. (Fragmenty wspo­mnień powstańca wielkopolskiego), „Kronika Wielkopol­ski" 1993 nr 4 s.87-91; - USC Leszno, Akta Zgonów 1921; - Fot. ze zbiorów autora.

Adam Podsiadły

Źródło; Przyjaciel Ludu nr 1 2002

POWRÓT