baloniarstwo



 

Polecam lekturę !

 

Balony nad Lesznem

Sezon letni w 1988 roku w Lesznie i okolicy obfitował w szereg imprez lotniczych. W lipcu odbyły się XII Międzynarodowe Szybowcowe Mistrzostwa Polski Kobiet i XXXIII Szybowcowe Mistrzostwa Polski w klasie standard. We wrześniu zorganizowano w Osiecznej międzynarodowy zlot motolotniarzy. Ale największym wydarzeniem w Lesznie tego lata były VI Mistrzostwa Europy Balonów na Ogrzane Powietrze. Tej rangi zawody balonowe odbyły się w Polsce po raz pierwszy. Ponadto w drugiej połowie września zorganizowano w Lesznie — Strzyżewicach Mistrzostwa Świata Juniorów w Modelach Swobodnie Latających z udziałem reprezentacji 18 państw. Leszno stało się stolicą sportów lotniczych.

          Imprezą wzbudzającą ogromne zainteresowanie społeczeństwa miasta Leszna i okolicy były zawody balonowe, przebiegające od 4 do 9 września września 1988 roku. Nad miastem latało ponad 60 balonów na ogrzane powietrze — pięknych, ogromnych, kolorowych. W sumie w mistrzostwach Europy startowało 61 balonów z 18 państw, w tym 4 polskie. Załogi USA, ZSRR, Anglii i Polski startowały ponadto poza konkursem, w tym jedyna kobieta — Grażyna Dobrzyńska z Leszna. Takiej rangi i tak licznej obsady nie miały żadne z dotychczas rozegranych mistrzostw Europy.

          Zawody balonowe odbywają się najczęściej w 10—12 konkurencjach, a do zaliczenia mistrzostw potrzebne jest ukończenie co najmniej 3 konkurencji w dwóch lotach. W czasie zawodów w Lesznie piloci zaliczyli 7 konkurencji w 9 lotach. Pierwszą rozegraną konkurencją był przelot załóg z miejsca wybranego przez zawodnika do celu wyznaczonego przez organizatorów i tam zrzut specjalnego znacznika do celu oznaczonego krzyżem z płócien. Przeloty w zawodach balonów na ogrzane powietrze nie są zbyt długie (w granicach 30 kilometrów) i tym się różnią od przelotów balonów wypełnionych gazem, które lecą często kilkaset kilometrów, a niekiedy osiągają nawet 2000 km.

          Mistrzem Europy i złotym medalistą w Lesznie został reprezentant Wielkiej Brytanii — Dawid Bareford. II miejsce i srebrny medal wywalczył pilot holenderski Mathijas de Bruijn. Trzecie miejsce i medal brązowy zdobył Uwe Schneider, pilot z RFN. W zawodach startowały cztery polskie załogi, w tym dwie z Leszna: Bogdan Prawicki z Wacławem Maj-chrzakiem na „CWL Leszno" i Eugeniusz Olszański z Henrykiem Olesiejukiem na balonie „Heweliusz" (Aeroklub Leszno). Ponadto do mistrzostw stanęli: Władysław Bokojło i Andrzej Ćwikła na „Białymstoku" i Andrzej Kołodziejski z Adamem Gruszeckim na „Dęblinie II".

          Nasi zawodnicy, którzy startowali w tej dyscyplinie lotniczej pod leszczyńskim niebem nie wykazali dobrej formy. Ostatecznie Bogdan Prawieki zajął 35, a Eugeniusz Olszański 39 miejsce. Realnym usprawiedliwieniem jest dopiero trzeci start Polaków w mistrzostwach Europy.

          Mistrzostwa balonowe organizowane są co dwa lata, dotąd kolejno odbywały się, w Belgii, Francji, Anglii i Austrii. Następne odbędą się za dwa lata w Hiszpanii, w mieście Lerida, którego mer gościł w czasie mistrzostw w Lesznie.

          W czasie mistrzostw w naszym mieście miało miejsce wydarzenie historyczne dla polskiego sportu balonowego. Odbyły się pierwsze dwa loty techniczne balonem wykonanym przez „Avietex" w Legionowie. W obu lotach prototyp pilotował znany pilot balonowy Stefan Makne (CWL Leszno), lecący wraz z konstruktorem balonu Bogusławem Roguskim,

Balony na ogrzane powietrze składają się z powłoki o wadze około 100 kg (od 40 do 200 kg) i pojemności 2300 m3 powietrza, nagrzewnic z palnikiem do wytwarzania ciepłego powietrza, olinowania wykonanego z taśmy stylonowej zakończonego stalowymi linami, które łączą kosz wiklinowy dla załogi. Sterowanie balonem jest ograniczone i odbywa się na zasadzie ruchu powietrza przez obniżenia lub podwyższenia wysokości lotu. Balony na ogrzane powietrze wykonuje się z tkanin poliamidowych lub poliestrowych Odpowiednio impregnowanych środkami uszczelniającymi i odpornych na wysoką temperaturę. A wszystko zaczęło się 205 lat temu, kiedy to bracia Montgolfier-Joseph i Etienne, właściciele fabryki papieru z Annonay we Francji, wznieśli się balonem wypełnionym dymem ze spalonej słomy na wysokość 500 sążni ((972 m) i przelecieli na odległość 1700 sążni. Wkrótce pomysł braci Montgolfier znalazł naśladowców w Polsce. Już 12 lutego 1784 roku nadworny chemik króla Stanisława Augusta — Stanisław Okraszewski, wypuścił z tarasu Zamku Królewskiego w Warszawie balon na ogrzane powietrze. Pierwszego lotu załogowego w Polsce dokonał Jan Potocki z pilotem Jeanem Pierre Blanchardem w dniu 14 maja 1790 roku w Warszawie. Potem była długa przerwa i dopiero 29 maja 1910 roku nastąpił lot polskiego balonu we Lwowie. Po przerwie spowodowanej I wojną światową wznowienie sportowych lotów balonowych nastąpiło w 1921 roku. W latach 1925—1939 jedenastokrotnie odbywały się w Polsce Krajowe Zawody Balonów Wolnych o puchar Aleksandra Wańkowicza, który był organizatorem pierwszych polskich formacji balonowych. Od 1927 roku polscy piloci zaczęli również brać udział w imprezach zagranicznych. Najwięcej sukcesów międzynarodowych odnieśli Zbigniew Burzyński i Franciszek Hynek, którzy zdobywali pierwsze miejsca w Międzynarodowych Zawodach Balonowych o Puchar Gordon Bennetta. Warto również odnotować, że w latach 1935—1939 w Rawiczu z inicjatywy profesorów miejscowego gimnazjum odbywały się loty balonów na ogrzane powietrze, wykonanych z bibułki i papieru. Ciepłego powietrza do wypełnienia balonu dostarczały lampy lutownicze i tampony z waty oblane denaturatem. Balony były bezzałogowe i sporo ich spłonęło przy napełnianiu. Loty odbywały się z Doliny Świętojańskiej i Stadionu Miejskiego przy ówczesnej ul. Polnej.

          W Polsce Ludowej sport balonowy został reaktywowany w 1956 roku. Wkrótce potem zbudowano kilka balonów wypełnionych gazem, które startowały również w Lesznie. W 1983 roku w zawodach o puchar Gordon Bennetta sukces odnieśli Polacy — Stefan Makno i Ireneusz Cieślak z Poznania.

          Od 1973 roku dużą popularność w świecie uzyskują balony na ogrzane powietrze. W Polsce loty na nowej odmianie balonów rozpoczęły się w 1979.

Dziś (1989 rok) sport balonowy uprawiany jest w ponad 30 krajach. Na świecie lata około 5000 balonów na ogrzane powietrze i jest ponad 6000 pilotów balonowych. W Polsce mamy aktualnie 24 balony na ogrzane powietrze, a sport ten uprawia 40 pilotów w 19 ośrodkach sportów lotniczych. Aeroklub Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej na zlecenie Międzynarodowej Federacji Lotniczej (FAJ) podjął się zaszczytnego obowiązku zorganizowania w Lesznie Mistrzostw Europy. Tej rangi balonowe zawody pierwszy raz odbyły się w Polsce. Cieszy fakt, że odbyły się w Lesznie, w Centrum Wyszkolenia Lotniczego, które było już dwukrotnie (1958 i 1968) gospodarzem szybowcowych Mistrzostw Świata, posiada więc sporo doświadczeń organizacyjnych. Szef Centrum płk. pilot Eugeniusz Hilczer był dyrektorem Kierownictwa Mistrzostw, a Anglik Nigel Tasker dyrektorem sportowym. W Międzynarodowym Jury Zawodów w Lesznie zasiadali: dr Thiere Villey (Francja) — przewodniczący oraz Gert Scholz (Austria) i Jerzy Czer-niawski (Polska) — członkowie. W zawodach poza konkursem udział wziął Harveya Hubbella VI z USA, fundator balonu „Kościuszko" dla polskich baloniarzy. H. Hubbella latał pokazowo na balonie reklamowym, którego wygląd zewnętrzny wykonany był na wzór pierwszego balonu z 1783 roku. Na balonie błękitnym umieszczono emblematy Króla Słońce i komplet znaków Zodiaku. Balon „Kościuszko" startował też z leszczyńskiego rynku w dniu otwarcia zawodów, co wywołało spore zainteresowanie wśród mieszkańców Leszna. Wrześniowe Mistrzostwa Europy w Lesznie były wspaniałym popisem pilotów, którzy zademonstrowali wysokie umiejętności i piękne balony mieszkańcom miasta i okolic. Zawody były wielkim widowiskiem, każdy lot wzbudzał powszechne zainteresowanie. Loty odbywały się przez kilka dni przy bezwietrznej pogodzie, rano około 7.30 i po południu około 17.00. Organizatorzy nie zawiedli ku zadowoleniu władz, uczestników, społeczeństwa.

          Z okazji mistrzostw oraz roku olimpijskiego odbyły się z Leszna dwa loty specjalne balonów z pocztą. Mogły nią być karty pocztowe i listy opłacane zgodnie z taryfą i opatrzone specjalną nalepką Poczty Balonowej — pamiątka dla kolekcjonerów.

          Centrum Wyszkolenia Lotniczego w Lesznie dysponuje dwoma balonami na ogrzane powietrze — „CWL Leszno" (i „ZSMP").

Zbigniew Gryczka 


POWRÓT