Bronisław Kotlarski


KOTLARSKI Bronisław (1893-1939), ku­piec, powstaniec wielkopolski, działacz „So­koła". Urodził się 14 IX w Kębłowie (pow. Wolsztyn), jako syn kupca i właściciela skle­pu Stanisława i Ja­dwigi z Biskupskich. Był najstar­szy z rodzeństwa przed Józefem, Władysławem, Ste­fanem, Marią, Ed­mundem. W 1899 -907 uczęszczał do 6-klasowej szkoły powszechnej w Kę­błowie; wychowany patriotycznie brał udział w strajku szkolnym. Po 1907 zdobywał wiedzę w zawodzie ku­pieckim. Oddany na 3 lata na naukę do kupca w Wolsztynie w branży żelaznej, pierwszą posadę objął w Sępolnie na Po­morzu w sklepie szkła i porcelany, następ­nie pracował w Zbąszyniu i Świebodzinie. Podróżował po kraju, sprzedając farby i lakiery. W styczniu 1915 podjął pracę u kup­ca w Lesznie. W lutym 1915 został wcielo­ny do armii niemieckiej i wysłany na front rosyjski, później francuski, rumuński, do ge­neralnej ofensywy na front włoski, gdzie zo­stał ranny i przebywał w szpitalach polo­wych. Będąc podczas rewolucji niemieckiej w garnizonie, uzyskał w listopadzie 1918 urlop. Do garnizonu już nie wrócił, gdyż w pierwszych dniach stycznia 1919 polska młodzież w Kębłowie pod komendą Stani­sława Ratajczaka w Towarzystwie Gimna­stycznym „Sokół" odbywała ćwiczenia woj­skowe. 5 l 1919, kiedy oddziały powstań­cze nacierały od Rakoniewic na oddziały grenschutzu w Wolsztynie, zorganizował w Kębłowie oddział powstańczy pod nazwą „drużyna kębłowska", przejmując pocztę i dworzec od urzędników niemieckich. Po oswobodzeniu Wolsztyna przyłączono jego oddział do 4 batalionu grupy zachodniej pod dowództwem ppor. Siudy (56 pp). Podczas organizacji frontu zachodniego jako szere­gowy na czele „drużyny kębłowskiej", póź­niej plutonowy kompanii, w końcu dowodzą­cy „kompanią Kotlarskich", brał udział w walkach pod Kębłowem, Kopanicą i Kargową. Nominację na kaprala otrzymał 30 III 1919, rozkazem 7p strzelców wielkopol­skich Nr 7. Po wycofaniu 7 p z odcinka Wolsztyn, pełnił w batalionie zapasowym funkcję instruktora rekrutów. 4 VI 1919 zo­stał mianowany plutonowym, do paździer­nika 1919 pełnił obowiązki oficera prowian­towego baonu zapasowego. 5 VIII 1919 awansował na sierżanta, a 12 IX 1919 został przeniesiony rozkazem dywizji do ma­gazynu żywnościowego w celu praktyczne­go kursu na oficera gospodarczego. 16 IX 1919 rozkazem 15 dyw. p. wlkp. Nr 116 mia­nowano go chorążym. 13 XI11920 złożył eg­zamin na oficera gospodarczego w Pozna­niu. W 1920 brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej, prowadząc na Ukrainie i Białorusi czołówki prowiantowe. Walczył pod Lwo­wem, Kijowem, a następnie na Wileńszczyź­nie. Po powrocie z frontu do kraju i po prze­prowadzonej likwidacji U.G. 15 dyw., został przydzielony do 61 pp w charakterze oficera mundurowego. W dniach 11-16 IV 1921 brał udział w kursie uzupełniającym oficerów mundurowych. W 61 pp przeprowadził cał­kowitą reorganizację gospodarki munduro­wej. 6 IX 1921 na własną prośbę odszedł z wojska i osiedlił się w Lesznie, gdzie za­mieszkał przy Rynku nr 2. Z bratem Józe­fem wykupił skład bławatów od firmy żydow­skiej Levin i 1 III 1922 otworzył skład bława­tów braci Kotlarskich. Firma dość szybko rozwijała się, zyskiwała klientów z miasta i okolicy, a 1 VII 1926 przeniosła się do więk­szego lokalu. K. brał czynny udział w orga­nizowaniu odradzającego się życia gospo­darczego i kulturalnego Leszna po 1920. Należał do Towarzystwa Chrześcijańskich Kupców Samodzielnych, pełnił funkcję za­stępcy sekretarza w zarządzie. Był współor­ganizatorem Banku Ludowego, zasiadał w Radzie Nadzorczej. Należał do Towarzystwa Ziem Zachodnich, Związku Powstańców i Wojaków, w latach 1921-39 do Klubu Kręglarzy „Merkur". Brał również udział w reak­tywowaniu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół" w Lesznie w 1920. W zarządzie gniazda męskiego pełnił funkcję wicepreze­sa, w 1929 był w Naczelnictwie Okręgu, w 1933 był wiceprezesem Okręgu leszczyń­skiego Tow. Gimn. „Sokół", a następnie od 1936 do 1939 prezesem Okręgowego Wy­działu Technicznego. Brał udział w Zlotach Okręgu, Dzielnicy, Wszechsokolich w Pradze, Belgradzie, Lwowie, Katowicach. Wspierał kasę Towarzystwa datkami na sprzęt gimnastyczny, wyjazdy na zloty i za­wody gimnastyczne, uczestniczył w organi­zacji obchodów rocznic patriotycznych, im­prez kulturalnych. Wpajał idee patriotyczne „Sokoła" kolejnym pokoleniom. W lipcu 1937 Związek Towarzystw Gimnastycznych „So­kół" w Polsce z siedzibą w Warszawie złożył wniosek do Komitetu Krzyża i Medalu Nie­podległości o przyznanie K. odznaczenia. Otrzymał Krzyż Niepodległości Nr 33 427. W 20 rocznicę niepodległości Polski, 11 XI 1938 został awansowany do stopnia p.po­rucznika rezerwy, przypisany do 60 pp. We wrześniu 1939 został zmobilizowany. Z puł­kiem podążył w kierunku Warszawy. Wrócił do Leszna. Kilka dni potem w Lesznie roz­poczęły się aresztowania. K. został areszto­wany wraz z 52 Polakami. 21 X 1939 odbył się sąd doraźny i o godzinie 10.45 został roz­strzelany wśród 20 Polaków skazanych na karę śmierci. Pochowano go w zbiorowej mogile pomordowanych Polaków w lesie przy alei do Karczmy Borowej. Związek mał­żeński K. zawarł w Lesznie, z Martą Baer, 28 X 1922. W duchu patriotycznym wycho­wywali potomstwo: Jadwigę (ur. 1923), Zbi­gniewa (ur. 1925), technika ekonomistę, Ta­deusza (ur. 1926), prawnika i Władysława (ur. 1928), technika mechanika.

Świderski B., Ilustrowany opis Leszna i ziemi leszczyń­skiej, Leszno 1928; Rydlewicz T., 25 lecie „Sokoła" w Lesznie, „Przewodnik Gimnastyczny Sokół", R.XLIV: 1927 z 19 s. 229; Protokólarz Wydziału Technicznego Gniazda Żeńskiego 1929-39; Protokólarz Okręgowego Wydziału Sokolic przy Przewodnictwie Okręgu Leszczyń­skiego 1932-39; Szymańska E., Towarzystwo Gimna­styczne „Sokół" w Lesznie 1920-1939, „PL": 1990 z. IV s. 21,1991 z. l s. 31; - Inf. pisemne: biogram Bronisława Kotlarskiego spisany przez syna Władysława, życiorys spisany przez Bronisława Kotlarskiego; zdjęcia i doku­menty w posiadaniu Andrzeja Kotlarskiego;- Fot. z por­tretu z lat 30, ze zbiorów Bronisława Kotlarskiego.

Ewa Szymańska

 

POWRÓT